Το επίδομα ανεργίας της ΔΥΠΑ δεν χορηγείται αυτόματα σε κάθε εργαζόμενο που μένει χωρίς δουλειά. Για να το λάβει κάποιος πρέπει να έχει απολυθεί ή να έχει λήξει η σύμβασή του, να είναι άνεργος κατά την αίτηση και να έχει συγκεντρώσει τον απαιτούμενο αριθμό ημερών εργασίας με εισφορές υπέρ ανεργίας.
Το βασικό ερώτημα λοιπόν είναι: δικαιούμαι επίδομα ανεργίας;
Ποιοι δικαιούνται επίδομα ανεργίας;
Για να λάβει κάποιος την τακτική επιδότηση ανεργίας πρέπει, σε γενικές γραμμές:
✓ να έχει απολυθεί από τον εργοδότη ή να έχει λήξει η σύμβαση εργασίας του
✓ να είναι άνεργος κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης
✓ να είναι ικανός και διαθέσιμος για εργασία
✓ να έχει πραγματοποιήσει τις απαιτούμενες ημέρες εργασίας με εισφορές υπέρ του κλάδου ανεργίας
✓ να υποβάλει την αίτηση στη ΔΥΠΑ μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία.
Αν παραιτηθώ, δικαιούμαι επίδομα ανεργίας;
Κατά κανόνα, όχι.
Η οικειοθελής αποχώρηση δεν δίνει δικαίωμα στην τακτική επιδότηση ανεργίας.
Αντίθετα, μπορεί να υπάρχει δικαίωμα όταν ο εργαζόμενος απολύεται ή όταν λήγει κανονικά μια σύμβαση ορισμένου χρόνου, εφόσον βέβαια πληρούνται και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις.
Παράδειγμα:
Εργαζόμενος έχει σύμβαση ορισμένου χρόνου μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου και η σύμβαση λήγει χωρίς να ανανεωθεί. Μπορεί να υποβάλει αίτηση για επίδομα ανεργίας.
Εργαζόμενος με σύμβαση αορίστου χρόνου αποφασίζει να φύγει μόνος του και υποβάλλει παραίτηση. Κατά κανόνα δεν δικαιούται την τακτική επιδότηση ανεργίας.
Πόσα ένσημα χρειάζονται;
Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, επειδή οι προϋποθέσεις δεν είναι ίδιες για κάποιον που επιδοτείται για πρώτη φορά και για κάποιον που έχει πάρει ξανά επίδομα.
Για πρώτη επιδότηση, μία από τις βασικές προϋποθέσεις είναι να υπάρχουν τουλάχιστον:
✓ 125 ημέρες εργασίας μέσα στο 14μηνο πριν από τη λήξη ή την καταγγελία της εργασιακής σχέσης, χωρίς να υπολογίζονται οι ημέρες εργασίας των δύο τελευταίων μηνών
και
✓ 80 ημέρες εξαρτημένης εργασίας σε κάθε ένα από τα δύο προηγούμενα έτη.
Για τους οικοδόμους ισχύουν ειδικότερα όρια.
Η ΔΥΠΑ προβλέπει και εναλλακτικό τρόπο θεμελίωσης δικαιώματος για όσους επιδοτούνται για πρώτη φορά, με βάση τις ημέρες εργασίας της προηγούμενης διετίας.
Επομένως, κάποιος που δεν καλύπτει την πρώτη περίπτωση δεν πρέπει αυτομάτως να συμπεράνει ότι δεν δικαιούται επίδομα. Πρέπει να εξεταστεί και η δεύτερη περίπτωση που προβλέπει η ΔΥΠΑ.
Τι ισχύει αν έχω ξαναπάρει επίδομα ανεργίας;
Αν ο εργαζόμενος έχει επιδοτηθεί στο παρελθόν, εξετάζονται τόσο οι ημέρες εργασίας που έχει συγκεντρώσει όσο και τα επιδόματα ανεργίας που έχει ήδη λάβει.
Στο ισχύον σύστημα υπάρχει όριο 400 ημερησίων επιδομάτων μέσα στην προηγούμενη τετραετία.
Αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί κάποιος να έχει ξανά τα απαραίτητα ένσημα. Η ΔΥΠΑ εξετάζει και πόσες ημέρες επιδότησης έχει ήδη χρησιμοποιήσει κατά την προηγούμενη τετραετία.
Πόσο διαρκεί το επίδομα ανεργίας;
Η διάρκεια της τακτικής επιδότησης δεν είναι ίδια για όλους.
Στο ισχύον σύστημα μπορεί να κυμαίνεται από 5 έως 12 μήνες, ανάλογα κυρίως με τις ημέρες εργασίας που έχει πραγματοποιήσει ο ασφαλισμένος και το ιστορικό προηγούμενης επιδότησής του.
Άρα δεν ισχύει ότι όποιος μπαίνει στο ταμείο ανεργίας πληρώνεται υποχρεωτικά για έναν χρόνο.
Άλλος εργαζόμενος μπορεί να δικαιούται 5 μήνες και άλλος 12 μήνες.
Πότε πρέπει να κάνω αίτηση;
Για τους κοινούς ανέργους, η αίτηση για την τακτική επιδότηση ανεργίας υποβάλλεται μέσα σε 60 ημέρες από την επομένη της ημερομηνίας λύσης ή λήξης της εργασιακής σχέσης.
Ο εργαζόμενος δεν πρέπει επομένως να αφήσει να περάσει η προθεσμία θεωρώντας ότι μπορεί να ζητήσει το επίδομα οποτεδήποτε.
Η αίτηση μπορεί να υποβληθεί ηλεκτρονικά μέσω των υπηρεσιών της ΔΥΠΑ και του gov.gr, αφού ο ενδιαφερόμενος έχει εγγραφεί στο Ψηφιακό Μητρώο της ΔΥΠΑ.
Πώς καταλαβαίνω αν πιθανότατα δικαιούμαι;
Ένας απλός πρώτος έλεγχος είναι ο ακόλουθος:
Απολύθηκες ή έληξε η σύμβασή σου;
Ναι → προχωράς στον έλεγχο των ενσήμων.
Όχι, παραιτήθηκες → κατά κανόνα δεν δικαιούσαι τακτικό επίδομα ανεργίας.
Έχεις τα απαιτούμενα ένσημα;
Ναι → εξετάζεται αν πληρούνται και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις.
Όχι → δεν θεμελιώνεται δικαίωμα με τη συγκεκριμένη προϋπόθεση.
Έχεις ξαναπάρει επίδομα μέσα στην τελευταία τετραετία;
Αν ναι, η ΔΥΠΑ θα εξετάσει και πόσα ημερήσια επιδόματα έχεις ήδη λάβει, καθώς ισχύει το όριο των 400 ημερησίων επιδομάτων στην τετραετία.
Είσαι σήμερα άνεργος και διαθέσιμος για εργασία;
Αν ναι και καλύπτεις τις υπόλοιπες προϋποθέσεις, μπορείς να υποβάλεις αίτηση στη ΔΥΠΑ.
Παράδειγμα
Ένας εργαζόμενος απολύεται μετά από δύο χρόνια συνεχούς εργασίας.
Δεν παραιτήθηκε, είναι πλέον άνεργος και έχει συγκεντρώσει αρκετές ημέρες ασφάλισης.
Στην περίπτωση αυτή είναι πολύ πιθανό να θεμελιώνει δικαίωμα επιδότησης, αλλά η ΔΥΠΑ θα ελέγξει τα ακριβή ένσημα και τυχόν προηγούμενη επιδότησή του για να καθορίσει αν εγκρίνεται το επίδομα και για πόσους μήνες.
Αντίθετα, ένας εργαζόμενος που έχει αρκετά ένσημα αλλά παραιτήθηκε οικειοθελώς δεν δικαιούται κατά κανόνα την τακτική επιδότηση ανεργίας μόνο και μόνο επειδή έχει τον απαιτούμενο αριθμό ενσήμων.
Τι ισχύει με το νέο πιλοτικό επίδομα ανεργίας;
Παράλληλα με το υφιστάμενο σύστημα εφαρμόζεται πιλοτικά νέο μοντέλο επιδόματος ανεργίας για συγκεκριμένους δικαιούχους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν μεταφερθεί όλοι οι άνεργοι στο νέο σύστημα.
Στο πιλοτικό πρόγραμμα ισχύουν διαφορετικές προϋποθέσεις και διαφορετικός τρόπος υπολογισμού. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται τουλάχιστον 175 ημέρες ασφάλισης κατά τους 14 μήνες πριν από τη λύση ή λήξη της εργασιακής σχέσης, χωρίς να υπολογίζονται οι δύο τελευταίοι μήνες, ενώ ο δικαιούχος δεν πρέπει να έχει λάβει τακτική επιδότηση ανεργίας τα προηγούμενα τέσσερα έτη.
Η διάρκεια στο πιλοτικό σύστημα μπορεί να είναι μεγαλύτερη από εκείνη του υφιστάμενου επιδόματος, ανάλογα με το ασφαλιστικό ιστορικό.
Επειδή όμως πρόκειται για πιλοτικό πρόγραμμα, δεν πρέπει να συγχέεται με την τακτική επιδότηση που εξακολουθεί να ισχύει για το σύνολο των δικαιούχων που δεν εντάσσονται στο πιλοτικό πρόγραμμα.
Τι πρέπει να θυμάσαι
Για να καταλάβεις γρήγορα αν μπορείς να πάρεις επίδομα ανεργίας, έλεγξε πρώτα τρία πράγματα:
✓ Πώς έληξε η δουλειά σου: απόλυση ή λήξη σύμβασης και όχι, κατά κανόνα, παραίτηση.
✓ Πόσα ένσημα έχεις στο χρονικό διάστημα που εξετάζει η ΔΥΠΑ.
✓ Αν έχεις πάρει ξανά επίδομα ανεργίας μέσα στην προηγούμενη τετραετία.
Εφόσον καλύπτονται οι προϋποθέσεις, η ΔΥΠΑ καθορίζει μετά τον έλεγχο της αίτησης τόσο το δικαίωμα επιδότησης όσο και τη διάρκειά της. Στο υφιστάμενο σύστημα η τακτική επιδότηση ανεργίας διαρκεί από 5 έως 12 μήνες.
