Όταν ένας εργαζόμενος αρρωστήσει ή τραυματιστεί και δεν μπορεί να εργαστεί, η απουσία του μπορεί να διαρκέσει από λίγες ημέρες μέχρι αρκετούς μήνες.
Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα είναι ποιος πληρώνει τον εργαζόμενο κατά τη διάρκεια της αναρρωτικής άδειας: ο εργοδότης ή ο e-ΕΦΚΑ;
Το βασικό που πρέπει να γνωρίζει κάθε εργαζόμενος είναι ότι ο εργοδότης δεν υποχρεούται να καταβάλλει μισθό για όσο διάστημα διαρκεί η αναρρωτική άδεια.
Η υποχρέωση του εργοδότη έχει συγκεκριμένο χρονικό όριο. Εφόσον ο εργαζόμενος έχει συμπληρώσει τουλάχιστον 10 ημέρες εργασίας, δικαιούται αποδοχές ασθενείας έως 15 ημέρες κατά το πρώτο έτος εργασίας στον συγκεκριμένο εργοδότη και έως έναν μήνα στα επόμενα έτη.
Εάν η ανικανότητα για εργασία συνεχιστεί πέρα από αυτά τα χρονικά όρια, ο εργοδότης δεν υποχρεούται να συνεχίσει να καταβάλλει μισθό. Ο εργαζόμενος μπορεί να συνεχίσει να λαμβάνει επίδομα ασθενείας από τον e-ΕΦΚΑ, εφόσον πληροί τις σχετικές ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
Αναρρωτική έως 3 ημέρες – Ποιος πληρώνει;
Εάν η ασθένεια διαρκέσει έως τρεις ημέρες, ο εργοδότης καταβάλλει το μισό ημερομίσθιο ή το αντίστοιχο μισό του ημερήσιου μισθού για κάθε ημέρα απουσίας.
Συγκεκριμένα:
✓ 1 ημέρα αναρρωτικής: ο εργοδότης καταβάλλει το 50% της ημερήσιας αμοιβής.
✓ 2 ημέρες αναρρωτικής: ο εργοδότης καταβάλλει το 50% της ημερήσιας αμοιβής για κάθε ημέρα.
✓ 3 ημέρες αναρρωτικής: ο εργοδότης καταβάλλει το 50% της ημερήσιας αμοιβής για κάθε ημέρα.
Για τις τρεις πρώτες ημέρες δεν καταβάλλεται το κανονικό επίδομα ασθενείας του e-ΕΦΚΑ.
Τι γίνεται από την 4η ημέρα;
Εάν η ασθένεια διαρκέσει περισσότερο από τρεις ημέρες, ενεργοποιείται η επιδότηση ασθενείας από τον e-ΕΦΚΑ, εφόσον ο εργαζόμενος πληροί τις απαιτούμενες ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
Παράλληλα, για το διάστημα κατά το οποίο εξακολουθεί να υπάρχει υποχρέωση του εργοδότη, ο εργαζόμενος δικαιούται τις συνήθεις αποδοχές του.
Ο εργοδότης όμως δικαιούται να αφαιρέσει από αυτές το επίδομα ασθενείας που έλαβε ή δικαιούται να λάβει ο εργαζόμενος από τον ασφαλιστικό φορέα.
Επομένως, δεν σημαίνει ότι από την 4η ημέρα ο εργαζόμενος παίρνει ολόκληρο τον μισθό από τον εργοδότη και επιπλέον ολόκληρο το επίδομα του e-ΕΦΚΑ.
Μέχρι πότε πληρώνει ο εργοδότης;
Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις.
Εφόσον έχει προηγηθεί τουλάχιστον δεκαήμερη πραγματική εργασία:
✓ Κατά το πρώτο έτος εργασίας στον συγκεκριμένο εργοδότη, ο εργαζόμενος διατηρεί δικαίωμα αποδοχών έως 15 ημέρες.
✓ Από το δεύτερο εργασιακό έτος και μετά, διατηρεί δικαίωμα αποδοχών έως έναν μήνα.
Τα χρονικά αυτά όρια προβλέπονται από τα άρθρα 657 και 658 του Αστικού Κώδικα.
Δεν σημαίνει ότι μετά τις 15 ημέρες ή τον έναν μήνα ο εργαζόμενος πρέπει υποχρεωτικά να επιστρέψει στην εργασία του.
Σημαίνει ότι εξαντλείται η συγκεκριμένη υποχρέωση του εργοδότη για καταβολή αποδοχών λόγω του κωλύματος.
Τι γίνεται αν η αναρρωτική διαρκέσει 5 μήνες;
Ας πάρουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Ένας εργαζόμενος εργάζεται 5 χρόνια στην ίδια επιχείρηση. Παθαίνει σοβαρό τροχαίο ατύχημα και, λόγω των τραυματισμών του, αδυνατεί να εργαστεί για 5 μήνες.
Ο εργοδότης δεν είναι υποχρεωμένος να του καταβάλλει μισθό και για τους 5 μήνες.
Εφόσον ο εργαζόμενος έχει πάνω από ένα έτος υπηρεσίας στον συγκεκριμένο εργοδότη, η αξίωσή του για αποδοχές λόγω του συγκεκριμένου κωλύματος περιορίζεται έως έναν μήνα.
Μετά την εξάντληση αυτού του χρονικού ορίου, ο εργοδότης δεν συνεχίζει να καταβάλλει μισθό για τους υπόλοιπους μήνες μόνο και μόνο επειδή συνεχίζεται η ανικανότητα για εργασία.
Για το επόμενο διάστημα ο εργαζόμενος μπορεί να συνεχίσει να λαμβάνει επίδομα ασθενείας ή ατυχήματος από τον e-ΕΦΚΑ, εφόσον πληροί τις αντίστοιχες προϋποθέσεις.
Άρα:
5 μήνες αναρρωτικής δεν σημαίνουν 5 μήνες μισθό από τον εργοδότη.
Αναρρωτική άδεια και επίδομα ασθενείας δεν είναι το ίδιο
Αυτό είναι επίσης σημαντικό.
Η διάρκεια της δικαιολογημένης απουσίας από την εργασία δεν ταυτίζεται με το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο εργοδότης οφείλει αποδοχές.
Ένας εργαζόμενος μπορεί, για παράδειγμα, να είναι ιατρικά ανίκανος να εργαστεί για αρκετούς μήνες.
Αυτό δεν δημιουργεί αυτομάτως υποχρέωση στον εργοδότη να καταβάλλει μισθό για όλους αυτούς τους μήνες.
Άλλο είναι η διάρκεια της ανικανότητας για εργασία, άλλο η υποχρέωση καταβολής αποδοχών από τον εργοδότη και άλλο η διάρκεια της επιδότησης από τον e-ΕΦΚΑ.
Πότε δικαιούται κάποιος επίδομα ασθενείας από τον e-ΕΦΚΑ;
Για τους συνήθεις μισθωτούς ασφαλισμένους του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ απαιτείται η συμπλήρωση συγκεκριμένου αριθμού ημερών ασφάλισης.
Στην κοινή ασθένεια, βασικός κανόνας είναι η πραγματοποίηση τουλάχιστον 120 ημερών εργασίας:
✓ είτε κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος
✓ είτε κατά το προηγούμενο 15μηνο, χωρίς να υπολογίζεται το τελευταίο τρίμηνο του 15μήνου.
Υπάρχουν διαφορετικές προϋποθέσεις σε ειδικές περιπτώσεις, όπως το ατύχημα εκτός εργασίας ή το εργατικό ατύχημα.
Πόσα χρήματα καταβάλλει ο e-ΕΦΚΑ;
Ο e-ΕΦΚΑ δεν αντικαθιστά αυτομάτως ολόκληρο τον μισθό του εργαζομένου.
Το ημερήσιο επίδομα ασθενείας υπολογίζεται σύμφωνα με τους ασφαλιστικούς κανόνες και τις αποδοχές βάσει των οποίων κατατάσσεται ο ασφαλισμένος.
Επομένως, είναι λάθος να θεωρεί κάποιος ότι μετά τη διακοπή της πληρωμής από τον εργοδότη θα συνεχίσει απαραίτητα να εισπράττει από τον e-ΕΦΚΑ ποσό ίσο με τον κανονικό μισθό του.
Για πόσο διάστημα μπορεί να πληρώνει ο e-ΕΦΚΑ;
Η διάρκεια της επιδότησης από τον e-ΕΦΚΑ είναι διαφορετικό θέμα από την υποχρέωση του εργοδότη.
Ανάλογα με την ασφαλιστική περίπτωση, την πάθηση, τον χρόνο ασφάλισης και τις υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις, η επιδότηση ασθενείας μπορεί να συνεχιστεί για πολύ μεγαλύτερο διάστημα από τον έναν μήνα που αποτελεί το ανώτατο όριο της συγκεκριμένης υποχρέωσης του εργοδότη για εργαζόμενο με τουλάχιστον ένα έτος υπηρεσίας.
Επομένως, σε μία πολύμηνη ασθένεια μπορεί να έχει σταματήσει η καταβολή αποδοχών από τον εργοδότη, ενώ συνεχίζεται η επιδότηση του εργαζομένου από τον e-ΕΦΚΑ.
Τι ισχύει σε περίπτωση τροχαίου ατυχήματος;
Εάν η ανικανότητα για εργασία προκύψει από τροχαίο ατύχημα, πρέπει να εξεταστεί εάν πρόκειται για ατύχημα εκτός εργασίας ή εάν συνδέεται με την εργασία και μπορεί να χαρακτηριστεί εργατικό ατύχημα.
Οι ασφαλιστικές προϋποθέσεις και η διαδικασία δεν είναι απαραίτητα ίδιες με εκείνες μιας κοινής ασθένειας.
Γι’ αυτό σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος χρειάζεται να εξετάζεται ξεχωριστά η συγκεκριμένη περίπτωση και ο χαρακτηρισμός του ατυχήματος.
Τι πρέπει να κάνει ο εργαζόμενος όταν αρρωστήσει;
Ο εργαζόμενος πρέπει να ενημερώσει άμεσα τον εργοδότη ότι αδυνατεί να προσέλθει στην εργασία του λόγω ασθένειας.
Πρέπει επίσης να προσκομίσει μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα την απαιτούμενη ιατρική βεβαίωση σχετικά με την ασθένεια και τη διάρκειά της.
Για τη λήψη επιδόματος από τον e-ΕΦΚΑ ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία πιστοποίησης της ανικανότητας για εργασία και υποβολής της σχετικής αίτησης.
Η αναρρωτική αφαιρείται από την κανονική άδεια;
Η αναρρωτική άδεια και η ετήσια κανονική άδεια αποτελούν διαφορετικές περιπτώσεις.
Η βραχείας διάρκειας ασθένεια δεν συμψηφίζεται με τις ημέρες της κανονικής άδειας του εργαζομένου.
Σε περιπτώσεις πολύ μεγάλης διάρκειας ασθένειας εφαρμόζονται ειδικότεροι κανόνες και πρέπει να εξετάζεται αν έχουν ξεπεραστεί τα νόμιμα όρια της βραχείας ασθένειας.
Μπορεί να απολυθεί κάποιος ενώ βρίσκεται σε αναρρωτική;
Η αναρρωτική άδεια δεν δημιουργεί από μόνη της απόλυτη απαγόρευση απόλυσης.
Η καταγγελία της σύμβασης κατά τη διάρκεια ασθένειας μπορεί υπό προϋποθέσεις να είναι έγκυρη, εφόσον τηρούνται οι νόμιμες διατάξεις και δεν πρόκειται για καταχρηστική απόλυση ή περίπτωση που καλύπτεται από ειδική προστασία.
Επομένως, δεν ισχύει ως γενικός κανόνας ότι ένας εργαζόμενος δεν μπορεί ποτέ να απολυθεί όσο βρίσκεται σε αναρρωτική άδεια.
Ποιος πληρώνει τελικά;
Ο πιο απλός τρόπος να το θυμόμαστε είναι ο εξής:
✓ Έως 3 ημέρες ασθένειας: ο εργοδότης καταβάλλει το 50% της ημερήσιας αμοιβής για καθεμία από τις ημέρες αυτές.
✓ Πάνω από 3 ημέρες: μπορεί να αρχίσει η επιδότηση από τον e-ΕΦΚΑ, εφόσον πληρούνται οι ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
✓ Εργαζόμενος στο πρώτο έτος στον ίδιο εργοδότη: η αξίωση για αποδοχές λόγω ασθένειας φτάνει έως 15 ημέρες.
✓ Εργαζόμενος από το δεύτερο εργασιακό έτος και μετά: η αξίωση φτάνει έως έναν μήνα.
✓ Από τις αποδοχές που οφείλει ο εργοδότης αφαιρείται το επίδομα που καταβλήθηκε ή δικαιούται ο εργαζόμενος από την υποχρεωτική ασφάλιση.
✓ Εάν η αναρρωτική συνεχιστεί για μήνες, ο εργοδότης δεν συνεχίζει να πληρώνει μισθό για όλο αυτό το διάστημα. Μετά την εξάντληση της υποχρέωσής του, μπορεί να συνεχίζεται η επιδότηση από τον e-ΕΦΚΑ, εφόσον ο εργαζόμενος τη δικαιούται.
Το σημαντικότερο, λοιπόν, είναι να μην συγχέουμε τη διάρκεια της αναρρωτικής άδειας με τη διάρκεια της υποχρέωσης του εργοδότη να καταβάλλει αποδοχές.
