Οι εργοδότες συχνά δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό και αρκετές αγγελίες παραμένουν ανοιχτές για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες. Την ίδια στιγμή, πολλοί νέοι αναζητούν εργασία αλλά δυσκολεύονται να βρουν μια θέση που να συνδυάζει αξιοπρεπείς αποδοχές, καλές συνθήκες και προοπτική εξέλιξης.
Αυτό δημιουργεί μια φαινομενική αντίφαση: υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις εργασίας, αλλά παράλληλα υπάρχουν και άνθρωποι που δηλώνουν ότι δεν βρίσκουν τη δουλειά που αναζητούν.
Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσες δουλειές υπάρχουν. Σημασία έχει τι είδους θέσεις προσφέρονται, πόσο πληρώνουν, ποιες συνθήκες έχουν και αν μπορούν να προσφέρουν μια σταθερή επαγγελματική προοπτική.
Μια γενιά με περισσότερα πτυχία
Σήμερα ένα μεγάλο μέρος των νέων έχει επενδύσει σημαντικό χρόνο στην εκπαίδευση. Πανεπιστημιακά πτυχία, μεταπτυχιακές σπουδές, ξένες γλώσσες και πρόσθετες πιστοποιήσεις αποτελούν πλέον συνηθισμένα προσόντα.
Για δεκαετίες, πολλές ελληνικές οικογένειες ενθάρρυναν τα παιδιά τους να ακολουθήσουν πανεπιστημιακές σπουδές με την προσδοκία ότι ένα πτυχίο θα οδηγούσε σε μια καλύτερη επαγγελματική ζωή.
Η αγορά εργασίας, όμως, δεν δημιούργησε αντίστοιχο αριθμό καλά αμειβόμενων θέσεων για όλους τους πτυχιούχους.
Έτσι, αρκετοί νέοι βρίσκονται μπροστά σε μια πραγματικότητα διαφορετική από αυτή που περίμεναν. Έχουν αφιερώσει τέσσερα, πέντε ή περισσότερα χρόνια στις σπουδές τους, αλλά οι θέσεις που βρίσκουν μπορεί να προσφέρουν αποδοχές κοντά σε εκείνες επαγγελμάτων που δεν απαιτούν αντίστοιχη εκπαίδευση.
Αυτό είναι φυσικό να δημιουργεί απογοήτευση και αβεβαιότητα για το μέλλον.
Τα τεχνικά επαγγέλματα έμειναν πίσω
Την ίδια στιγμή, σε αρκετούς κλάδους υπάρχει σημαντική ανάγκη για τεχνικά επαγγέλματα.
Ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, ψυκτικοί, συγκολλητές, μηχανικοί αυτοκινήτων, τεχνίτες, χειριστές μηχανημάτων και άλλες ειδικότητες συχνά είναι δύσκολο να καλυφθούν.
Για πολλά χρόνια, όμως, η τεχνική εκπαίδευση αντιμετωπίστηκε από αρκετές οικογένειες ως δεύτερη επιλογή σε σχέση με το πανεπιστήμιο. Έτσι, περισσότεροι νέοι στράφηκαν προς σπουδές και επαγγέλματα γραφείου και λιγότεροι προς τεχνικές ειδικότητες.
Το αποτέλεσμα είναι μια ανισορροπία στην αγορά εργασίας. Από τη μία πλευρά υπάρχουν πολλοί πτυχιούχοι που διεκδικούν έναν περιορισμένο αριθμό καλών θέσεων γραφείου και από την άλλη επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να βρουν ανθρώπους με συγκεκριμένες τεχνικές δεξιότητες.
Το ελεύθερο επάγγελμα δεν είναι εύκολη λύση
Θεωρητικά, ένας νέος μπορεί να στραφεί στο ελεύθερο επάγγελμα και να προσπαθήσει να δημιουργήσει τη δική του δραστηριότητα. Στην πράξη, όμως, αυτό δεν είναι εύκολο για όλους.
Χρειάζεται αρχικό κεφάλαιο, εξοπλισμός, πελατεία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επαγγελματικός χώρος. Παράλληλα υπάρχουν ασφαλιστικές και φορολογικές υποχρεώσεις, ενώ κατά το πρώτο διάστημα μπορεί να μην υπάρχει σταθερό εισόδημα.
Για έναν νέο χωρίς οικονομικό απόθεμα ή οικογενειακή υποστήριξη, ένα τέτοιο ξεκίνημα μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολο.
Έτσι, αρκετοί αισθάνονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε δύο επιλογές: από τη μία μια μισθωτή εργασία που μπορεί να μην ανταμείβει τις σπουδές και τις γνώσεις τους και από την άλλη ένα ελεύθερο επάγγελμα που απαιτεί χρήματα και ρίσκο για να ξεκινήσει.
Οι χαμηλές αποδοχές και το κόστος ζωής
Το ύψος του μισθού παραμένει βασικός παράγοντας στην επιλογή μιας εργασίας.
Ένα εισόδημα που κάποτε θα μπορούσε να θεωρηθεί ικανοποιητικό έχει διαφορετική αξία όταν ο εργαζόμενος καλείται να καλύψει ενοίκιο, λογαριασμούς, τρόφιμα, μετακινήσεις και όλες τις υπόλοιπες καθημερινές ανάγκες.
Γι’ αυτό το ερώτημα δεν είναι απλώς αν υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις.
Το πραγματικό ερώτημα είναι αν υπάρχουν αρκετές θέσεις που επιτρέπουν σε έναν νέο άνθρωπο να ζήσει ανεξάρτητα, να σχεδιάσει το μέλλον του και να αισθανθεί ότι η εργασία του έχει προοπτική.
Οι αγγελίες συχνά δεν δίνουν αρκετές πληροφορίες
Ένα ακόμη ζήτημα είναι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται πολλές θέσεις εργασίας.
Αγγελίες με φράσεις όπως «ζητείται άτομο για εργασία», «μισθός ανάλογος προσόντων» ή «ικανοποιητικές αποδοχές» δεν δίνουν στον υποψήφιο σαφή εικόνα για το τι πραγματικά προσφέρει η θέση.
Πολλές φορές λείπουν βασικές πληροφορίες, όπως το ύψος των αποδοχών, το ωράριο, τα ρεπό, οι αρμοδιότητες ή οι παροχές.
Οι σημερινοί υποψήφιοι θέλουν να γνωρίζουν περισσότερα πριν αφιερώσουν χρόνο σε μια αίτηση ή συνέντευξη.
Και δεν εξετάζουν μόνο τον μισθό. Το σταθερό ωράριο, τα ρεπό, οι υπερωρίες, η απόσταση από τον χώρο εργασίας, το περιβάλλον και οι δυνατότητες εξέλιξης επηρεάζουν σημαντικά την τελική απόφαση.
Εργοδότες και εργαζόμενοι βλέπουν διαφορετικά την ίδια αγορά
Οι επιχειρήσεις συχνά αναφέρουν ότι δεν βρίσκουν προσωπικό. Οι εργαζόμενοι, από την άλλη, δηλώνουν ότι δεν βρίσκουν αρκετές καλές δουλειές.
Και οι δύο πλευρές μπορεί να περιγράφουν με ακρίβεια αυτό που βιώνουν.
Μια επιχείρηση μπορεί πράγματι να δυσκολεύεται να καλύψει μια θέση. Αν όμως οι αποδοχές, το ωράριο ή οι συνθήκες δεν είναι αρκετά ελκυστικές σε σχέση με τις απαιτήσεις της θέσης, η αγγελία μπορεί να παραμένει ανοιχτή για μεγάλο διάστημα.
Από την άλλη πλευρά, δεν έχουν όλες οι επιχειρήσεις απεριόριστες δυνατότητες αύξησης των μισθών. Και αυτές αντιμετωπίζουν αυξημένα λειτουργικά έξοδα, ενεργειακό κόστος, πρώτες ύλες, ασφαλιστικές εισφορές και φορολογικές υποχρεώσεις.
Έτσι δημιουργείται ένα πραγματικό χάσμα ανάμεσα σε όσα αναζητούν οι εργαζόμενοι και σε όσα μπορούν ή επιλέγουν να προσφέρουν οι επιχειρήσεις.
Τι μπορεί να αλλάξει
Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν έχει μία μόνο λύση.
Χρειάζεται καλύτερη σύνδεση της εκπαίδευσης με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας και μεγαλύτερη έμφαση στην τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση.
Παράλληλα, χρειάζεται να αλλάξει σταδιακά και η αντίληψη ότι μόνο ένα πανεπιστημιακό πτυχίο μπορεί να οδηγήσει σε μια καλή επαγγελματική πορεία. Υπάρχουν τεχνικά επαγγέλματα με σημαντική ζήτηση και προοπτικές για όσους αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες.
Από την πλευρά των επιχειρήσεων, πιο σαφείς αγγελίες, διαφάνεια στις αποδοχές, ρεαλιστικές απαιτήσεις και καλύτερες συνθήκες εργασίας μπορούν να κάνουν μια θέση περισσότερο ελκυστική.
Για τους νέους, τέλος, χρειάζεται καλύτερη ενημέρωση για τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς πριν επιλέξουν σπουδές, επάγγελμα ή πρόσθετες πιστοποιήσεις.
Το πρόβλημα της νέας γενιάς δεν είναι απλώς ότι δυσκολεύεται να βρει μια δουλειά.
Πολλοί νέοι σπούδασαν περιμένοντας καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές, ενώ ταυτόχρονα απομακρύνθηκαν από τεχνικά επαγγέλματα που σήμερα παρουσιάζουν σημαντική ζήτηση. Η δημιουργία μιας δικής τους επαγγελματικής δραστηριότητας δεν είναι πάντα οικονομικά εφικτή και έτσι αρκετοί βρίσκονται ανάμεσα σε περιορισμένες επιλογές και ένα συνεχώς αυξανόμενο κόστος ζωής.
Αυτό μπορεί να δημιουργήσει απογοήτευση, ανασφάλεια και άγχος για το μέλλον.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς να υπάρχουν περισσότερες αγγελίες εργασίας. Είναι να υπάρχουν περισσότερες θέσεις που μπορούν να προσφέρουν πραγματική προοπτική και μια αξιοπρεπή επαγγελματική ζωή.
